Noclegi U Bogdana zapraszamy na wakacje.

Organizujemy wycieczki i opisujemy ciekawe miejsca turystyczne.

Polecane: pbm

Jak powstawały Gorce i Pieniny oraz czym się różnią?

Napisane 25.02.2022 przez Aleksander

Tagi: gorce, pieniny, podhale, góry, deszcz, śnieg, opady, temperatura, turystyka, wakacje, trekking, wulkan, lubań, jezioro-czorsztyńskie, zamek-niedzica, czorsztyn, kluszkowce, downhill, freeride, bike-park, rowery,

Kiedy najlepiej wybrać się w Gorce i Pieniny? Którą porę roku wybrać i na jakie temperatury i opady się przyszykować? Opowiemy dzisiaj także o tym jak powstawały Gorce i Pieniny.

Gorce, jak całe niemal Karpaty, zbudowane są z kompleksu skał, zwanego fliszem karpackim. Kompleks ten składa się z ławie piaskowców poprzekładanych warstwami łupków lub zlepieńców. Ławice zapadają głównie ku południowi, a grubość warstw jest zmienna: od kilku centymetrów do paru metrów, z rzadkich skamieniałości geologowie odczytują wiek utworów: kreda i trzeciorzęd. Pokłady fliszu powstały na dnie mórz z naniesionych od lądu osadów. Po osadzeniu uległy sfałdowaniu, a w drugiej połowie trzeciorzędu, równocześnie z Tatrami, wynurzyły się z wód. Ponieważ rów nowotarski dźwigał się wolniej niż Gorce i Tatry, tworzy zapadlinę śródgórską. Dno zapadliny wymościły nanosy rzeczne i torfowiska. Podczas fałdowań ławice piaskowca zostały strzaskane, a w pęknięciach powstały żyły białego kalcytu, widoczne nieraz w odłamkach. Gdzieś w głębi ziemi występują związki chemiczne, dające znać o sobie za pośrednictwem źródeł mineralnych. Najliczniejsze są w Gorcach źródła siarkowe. Skałę obcą na naszym terenie stanowi andezyt Wdżaru Kłuszkowskiego i krośnickiej Sołtysiej Góry. Jest on pochodzenia wulkanicznego. Na powierzchnię wypłynął w postaci lawy po sfałdowaniu fliszowego podłoża. "Korzeniami" nie sięga głęboko. Sfałdowanie fliszu zdecydowało w dużej mierze o obecnej rzeźbie i krajobrazie Gorców. Wody płynące wcięły się w powstałe obniżenia i pasy bardziej miękkich skał, drążąc doliny. Wszelkie wyniosłości pasma (np. elewacja Turbacza) związane są z występowaniem twardych piaskowców, przełęcze z podatnymi na wietrzenie łupkami. Elementy najtrwalsze ostały się w postaci ambon i baszt skalnych. Formy te są w Gorcach wcale liczne największe nagromadzenie mamy na północnych stokach Kudłonia (grzbiet Figurek i Kopy). W epoce lodowej pasmo pokrywała tundra. Pięknie zachowane szczątki roślinności tundrowej odkopano pod Krościenkiem, dębik ośmiopłatkowy, spotykany dziś na halach tatrzańskich, jest jej głównym składnikiem. Gorce zlodowaceniu nie uległy (Babia Góra i Pilsko - tak), a głównymi świadkami zmian klimatycznych związanych z tym kataklizmem są terasy towarzyszące rzekom. Terasa górna (koło Mszany) pochodzi, zdaniem M. Klimaszewskiego, z okresu maksymalnego zlodowacenia. Środkowa (koło Rabki 7-8 m) z przedostatniego, dolna (koło Mszany 3 m) - z ostatniego. Rezultatem polodowcowego Wietrzenia są rumowiska na szczytach (Gorc, Bukowina) i grzbietach (Biała Skała, Skalnisty Gronik). Wzdłuż potoków wytworzyły się w tym okresie niskie (ok. 1 m) terasy łęgowe, a na spłaszczeniach gór torfiaste młaki (Kiczora). Także nieliczne jaskinie gorczańskie są niechybnie dziełem ruchów tektonicznych ostatnich tysiącleci. Świeżo wygląda zwłaszcza Wietrzna Dziura. Wiedza o klimacie Gorców pozostawia wiele do życzenia. Odczuwa się przykry brak wieloletnich cyklów obserwacyjnych oraz notowań z wnętrza pasma. Garść danych z Turbacza odnosi się głównie do opadów. Najpełniej znany jest klimat Rabki (prace Cz. Trybowskiego). Wiosna w Gorcach jest późna, lato krótkie, jesień  długa, pogodna i ciepła. Najpiękniejszy w Gorcach bywa wrzesień. Średnia temperatura roczna pasma jest niewysoka: Nowy Targ 6°, Turbacz ok. 2°. Najchłodniejszy jest styczeń, najcieplejszy lipiec. U podnóża pasma najwyższe temperatury przekraczają 30°, w zimie temperatura rzadko spada poniżej 30°. Zbocza dosłoneczne są uprzywilejowane termicznie. Opinię najcieplejszych zakątków mają stoki Twarogów i Marszałka. Częstym zjawiskiem są w Gorcach wiosenne i jesienne przymrozki, szkodliwe zwłaszcza dla roślin. Ciśnienie atmosferyczne wzrasta ku zimie. Usłonecznienie jest najsilniejsze na przełomie wiosny i lata, najsłabsze w miesiącach zimowych. Najmniej chmur ma wrzesień. Wiatry przeważnie zachodnie i północno-zachodnie, zaznacza się też działanie wiatrów halnych. Jesienią w dolinach rzek błądzą mgły przyziemne, zimą leży nad Podhalem warstwa niskich kumulusów (700-900 m), tzw. morza chmur, ponad które wzbijają się Tatry. Okresem największych opadów jest lato (40%) z maksimum w lipcu. Najmniej, bo tylko 15% opadów przypada na zimę (minimum w grudniu). Zachodnia część Gorców jest wilgotniejsza niż południowa. Najniższe opady ma pas Maniowy - Czorsztyn, ocieniony przez góry przed deszczonośnymi północno-zachodnimi wiatrami. Średnia roczna dla Klikuszowej wynosi 960 mm, dla Rabki 876 mm. Ochotnica ma tylko 790 mm. Ilość opadów rośnie z wysokością. Dla Turbacza notuje się średnią 1160 mm. W lecie 1931 zaobserwowano tu aż 27 wielkich ulew, związanych zazwyczaj z burzami. W okresie powodzi 1948 r. na Kowańcu zanotowano opad dzienny w wysokości 106 mm! W Nowym Targu 25% opadu ma postać śniegu. Pokrywa śnieżna zaczyna się tworzyć od końca października. W lutym osiąga maksymalną grubość (rów nowotarski 25 cm, Rabka średnio 22 cm). Od końca marca zanika stopniowo, przy czym koło Nowego Targu utrzymuje się dwa tygodnie dłużej niż w okolicach Rabki.


O mnie

Aleksander

Turystyka to moje hobby i praca zawodowa, od 7 lat prowadzę bazy noclegowe nad morzem i w górach, pośredniczę w rezerwacji miejsc oraz organizuje fakultatywne wycieczki turystyczne po całej Polsce. W wolnych chwilach wspinam się na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej a wieczorami oglądam przez teleskop galaktyki i mgławice. Na blogu opisuje ciekawe atrakcje turystyczne oraz dziele się swoim doświadczeniem z zakresu szeroko pojętej turystyki.

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Poprzedni artykuł:Nadmorskie krajobrazy w Polsce
Następny artykuł:

Jak powstawały Gorce i Pieniny oraz czym się różnią?

Kiedy najlepiej wybrać się w Gorce i Pieniny? Którą porę roku wybrać i na jakie temperatury i opady się przyszykować? Opowiemy dzisiaj także o tym jak powstawały Gorce i Pieniny.Gorce, jak całe niemal Karpaty, zbudowane są z kompleksu skał, zwanego fliszem karpackim. Kompleks ten składa się z ławie piaskowców poprzekładanych warstwami łupk

Czytaj więcej...

Losowy

Zalety przyczepy kempingowej na wakacjach

Lubisz aktywnie spędzać czas blisko natury? Koniecznie spróbuj wakacji na czterech kółkach np. kamperem lub przyczepą kempingową!Wiele osób zastanawia się gdzie pojechać na wakacje, godzinami przebiera w ofertach noclegowych i porównuje miejscowości turystyczne oraz ich atrakcje, w końcu po wybraniu najlepszej z możliwych ofert przyjeżd

Czytaj więcej...